THỨ SÁU, NGÀY 27 THÁNG 01 NĂM 2023 05:38

Phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại và bền vững

Đại dịch Covid-19 đã để lại những tác động nặng nề đến lĩnh vực lao động, việc làm; qua đó cũng bộc lộ những điểm mạnh, điểm yếu của thị trường lao động hiện nay. Phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập là mục tiêu được đặt ra trong thời gian tới. Phóng viên báo Lao động và Xã hội đã có cuộc phỏng vấn ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐ-TB&XH) về nội dung này.
Ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm

Ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm

*Năm 2022 đã chứng kiến sự hồi phục mạnh mẽ của thị trường lao động, xin ông cho biết cụ thể những kết quả đã đạt được trong thời gian qua?

- Khi đại dịch Covid-19 xảy ra, thị trường lao động bị tác động nặng nề, có thời điểm nguồn cung lao động suy giảm nghiêm trọng, có hơn 30 triệu lao động (tương đương 58,36% lực lượng lao động) bị ảnh hưởng tiêu cực (bị mất việc làm, phải nghỉ giãn việc/nghỉ luân phiên, giảm giờ làm, giảm thu nhập…). Tuy nhiên, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, thị trường lao động đã phục hồi nhanh trong năm 2022. Cụ thể:  

Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên 9 tháng năm 2022 đạt 51,6 triệu người (tăng 1,2 triệu người so với cùng kỳ năm 2021); tỷ lệ tham gia lực lượng lao động 9 tháng năm 2022 là 68,5% (tăng 0,9%).

Số lao động có việc làm tăng trở lại cùng với xu hướng phục hồi kinh tế của đất nước và tăng cả ở 6 vùng kinh tế - xã hội. Đặc biệt, 3 vùng bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid-19 trong năm 2021 là Đông Nam bộ, đồng bằng sông Cửu Long, Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung đã có mức phục hồi mạnh (Đông Nam bộ tăng 19,5%, vượt quy mô của lao động năm 2019; đồng bằng sông Cửu Long tăng 12,4%, Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung tăng 6,9%).

Chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành trở lại chiều hướng tích cực khi lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản là 13,9 triệu người (tương đương 27,6%); lao động trong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt gần 12 triệu người, cao hơn so với cùng kỳ năm 2019, khi chưa xảy ra dịch Covid-19.

Thu nhập của người lao động được cải thiện, số lượng và tỷ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm đều giảm.

*Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ông đâu là những vấn đề được đặt ra đối với thị trường lao động Việt Nam hiện nay?

-Mặc dù thị trường lao động đang phục hồi và phát triển nhưng vẫn bộc lộ những vấn đề bất cập và hạn chế:

Về chất lượng cung lao động còn nhiều bất cập, hạn chế, chưa đáp ứng cho cầu lao động của một thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, bền vững và hội nhập. Ước tính năm 2022, tỷ lệ lao động có bằng, chứng chỉ đạt khoảng 27%

Cầu lao động của nền kinh tế cũng chưa đủ "hiện đại", chưa có đủ việc làm bền vững để đáp ứng nhu cầu việc làm phù hợp với nguyện vọng của NLĐ; 13,9 triệu người đang làm việc ở khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản (chiếm 27,6%); gần 34 triệu lao động có việc làm phi chính thức, chiếm 67,5% tổng số lao động có việc làm.

Thị trường lao động vẫn có hiện tượng mất cân đối cung - cầu lao động cục bộ và có sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, miền, khu vực, ngành nghề kinh tế; cơ chế kết nối cung - cầu và tự cân bằng của thị trường còn yếu, mà lý do chính là hệ thống thông tin trên thị trường lao động chưa được phát triển đầy đủ.

Đặc biệt, từ cuối quý III/2022 đến nay, trước tác động bởi sự biến động của thị trường quốc tế và trong nước, một số doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp trong lĩnh vực dệt may, da giày, chế biến gỗ… đã gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, bị cắt giảm đơn hàng, dẫn đến phải cắt giảm việc làm gây ảnh hưởng tới đời sống của NLĐ.

Ngoài ra, phương thức quản trị thị trường lao động còn nhiều yếu kém, rời rạc, thiếu tính kết nối, đặc biệt thiếu kỹ năng và kinh nghiệm trong hoạt động phân tích, dự báo thị trường lao động…

Thị trường lao động Việt Nam đã có sự hồi phục mạnh mẽ sau đại dịch

Thị trường lao động Việt Nam đã có sự hồi phục mạnh mẽ sau đại dịch

*Thời gian qua, những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và NLĐ đã được triển khai hiệu quả, xin ông cho biết những kết quả đạt được?

-Trước tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19, với mục tiêu duy trì ổn định sản xuất, kinh doanh, bảo đảm việc làm, an sinh xã hội, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo triển khai quyết liệt, đồng bộ, thận trọng và trách nhiệm các chính sách; trong đó phải kể đến các chính sách hỗ trợ trực tiếp người dân, NLĐ và doanh nghiệp.  

Thứ nhất là các chính sách về BHXH hỗ trợ doanh nghiệp và NLĐ gặp khó khăn như: Chính sách tạm dừng đóng vào Quỹ Hưu trí và tử tuất, giảm mức đóng Quỹ Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN) và hỗ trợ đào tạo nghề với các đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 được triển khai thực hiện trong năm 2020, 2021. Riêng năm 2021, tổng kinh phí hỗ trợ 3 chính sách về bảo hiểm (BH) theo Nghị quyết số 68/NQ-CP và Nghị quyết số 126/NQ-CP là khoảng gần 6 nghìn tỷ đồng hỗ trợ cho gần 400 nghìn đơn vị sử dụng lao động và gần 12 triệu NLĐ.

Thứ hai là chính sách hỗ trợ trực tiếp NLĐ từ Quỹ BH thất nghiệp, đã thực hiện chi trả cho 13.334.207 lao động thuộc đối tượng hỗ trợ với tổng số tiền hơn 31.836 tỷ đồng, đã hỗ trợ giảm đóng BH thất nghiệp cho 346.664 đơn vị sử dụng lao động với số tiền hơn 9.210 tỷ đồng.

Ngoài ra, đối với nhiều NLĐ không thuộc diện hưởng các chế độ an sinh xã hội theo quy định hiện hành, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã kịp thời xây dựng và ban hành các chính sách (Nghị quyết 42 và Nghị quyết 68) để bổ sung, hỗ trợ kịp thời mọi người dân bị rủi ro với mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Giai đoạn phục hồi và phát triển kinh tế, nhằm chia sẻ, hỗ trợ NLĐ còn khó khăn về nhà ở yên tâm làm việc và hỗ trợ công ty, doanh nghiệp giữ chân NLĐ đang làm việc… Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 08/2022/QĐ-TTg ngày 28/3/2022 về việc thực hiện chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho NLĐ. Theo đó, đã hỗ trợ cho 5.272.688 lượt NLĐ với kinh phí trên 3.744,1 tỷ đồng.

Thực hiện các chính sách hỗ trợ NLĐ và người sử dụng lao động, từ năm 2021 đến nay, Trung ương và các địa phương đã dành tổng kinh phí hơn 87 nghìn tỷ đồng hỗ trợ cho 55,68 triệu lượt người dân, NLĐ và gần 1 triệu lượt người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19…

*Xin ông cho biết những giải pháp phát triển thị trường lao động sẽ được triển khai trong thời gian tới?

- Để thực hiện quản trị và phát triển thị trường lao động thời gian tới, chúng ta cần quán triệt các quan điểm cơ bản:

Thứ nhất, phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại và bền vững, tạo việc làm có năng suất cao; thực hiện đột phá phát triển nguồn nhân lực, đầu tư mạnh mẽ vào vốn, con người, trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài; đẩy mạnh GDNN, nâng tầm kỹ năng lao động.

Thứ hai, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, quản lý và điều tiết phát triển thị trường lao động thông qua việc hoàn thiện nâng cao hiệu quả, hiệu lực của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế chính sách, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để hạn chế những rủi ro liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi của NLĐ.

Thứ ba, hỗ trợ tối đa cho NLĐ, doanh nghiệp tham gia thị trường lao động. Tập trung triển khai ngay các giải pháp cấp bách và trước mắt nhằm tháo gỡ những vấn đề của NLĐ, doanh nghiệp để khơi thông các điểm nghẽn của thị trường lao động, tạo đà phục hồi nhanh và phát triển bền vững.

Thứ tư, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức vận hành các yếu tố của thị trường lao động để có sự đột phá trong công tác quản lý nhà nước và hoạt động của thị trường lao động.

Trong giai đoạn phát triển mới, chúng ta có cả những cơ hội đan xen khó khăn, thách thức khi dịch bệnh vẫn có nguy cơ tái bùng phát, khủng hoảng năng lượng, xung đột Nga - Ukraina chưa có hồi kết, lạm phát, suy thoái kinh tế diễn ra ở nhiều nước… Bộ LĐ-TB&XH sẽ tập trung vào những giải pháp sau:

Thứ nhất là hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật để phát triển đồng bộ các yếu tố của thị trường lao động, nâng cao hiệu quả hoạt động của các định chế trung gian của thị trường, phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động; nâng cao hiệu quả tổ chức, vận hành thị trường lao động.

Thứ hai là rà soát, đánh giá nhu cầu nhân lực theo từng ngành, lĩnh vực; tổ chức đào tạo phát triển kỹ năng lao động và cung ứng kịp thời đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, đặc biệt là nhu cầu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Thứ ba là thúc đẩy tạo việc làm bền vững và sử dụng hiệu quả lực lượng lao động thông qua các chương trình, đề án, chính sách tín dụng hỗ trợ tạo việc làm, tham gia thị trường lao động, đặc biệt, quan tâm đến các nhóm lao động đặc thù, lao động yếu thế...

Thứ tư là phát triển lưới an sinh và bảo hiểm thông qua việc đa dạng hóa các gói dịch vụ an sinh xã hội; triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững; xây dựng hệ thống trợ giúp xã hội linh hoạt, thích ứng với các rủi ro...

*Xin trân trọng cảm ơn ông!

Bảo Châu

CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày
Hà Nội phấn đấu giải quyết việc làm mới cho 162.000 lao động trong năm 2023

Hà Nội phấn đấu giải quyết việc làm mới cho 162.000 lao động trong năm 2023

UBND TP. Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 21/KH-UBND về việc hỗ trợ, phát triển thị trường lao động, giải quyết việc làm cho người lao động trên địa bàn TP năm 2023, trong đó: Phấn...
8 giờ trước
Báo dân sinh
Báo dân sinh
Báo dân sinh